Học từ sai lầm là gì? Cách biến trải nghiệm chưa tốt thành kinh nghiệm
Học từ sai lầm là quá trình nhìn lại một quyết định hành động hoặc cách làm chưa phù hợp để hiểu điều gì đã xảy ra và điều chỉnh cho những lần sau.
Sai lầm tự nó chưa chắc tạo ra bài học. Một người có thể mắc cùng một lỗi nhiều lần nếu chỉ nhớ kết quả nhưng không xem lại nguyên nhân và cách mình đã đưa ra quyết định.
Muốn học được từ sai lầm trước hết cần nhìn sự việc tương đối trung thực. Điều gì mình đã biết lúc đó. Điều gì mình chưa biết. Giả định nào đã sai. Và phần nào thực sự nằm trong khả năng kiểm soát của mình.
Cũng cần phân biệt giữa sai lầm và kết quả xấu. Một quyết định hợp lý vẫn có thể dẫn đến kết quả không như mong muốn vì có những yếu tố nằm ngoài dự đoán. Ngược lại một quyết định thiếu cân nhắc đôi khi vẫn cho kết quả tốt chỉ vì may mắn.
Vì vậy việc đánh giá chỉ bằng kết quả cuối cùng rất dễ khiến mình rút ra bài học sai.
Một cách hữu ích là ghi lại những gì đã xảy ra ngay sau sự việc. Mục tiêu ban đầu là gì. Mình đã chọn phương án nào. Vì sao chọn. Kết quả ra sao. Và nếu gặp lại tình huống tương tự mình sẽ thay đổi điều gì.
Trong công việc sai lầm cũng có thể trở thành dữ liệu để cải thiện quy trình. Một lỗi triển khai một quyết định sản phẩm chưa chính xác hoặc một lần phối hợp chưa tốt đều có thể giúp nhóm phát hiện những điểm cần bổ sung vào checklist tài liệu hoặc cách làm việc.
Điều quan trọng là sửa hệ thống chứ không chỉ nhớ rằng lần trước mình đã sai. Nếu nguyên nhân có thể được ngăn bằng một bước kiểm tra một cảnh báo hoặc một quy trình rõ hơn thì bài học nên được chuyển thành hành động cụ thể.
Học từ sai lầm cũng không có nghĩa là phải liên tục trách mình về những chuyện đã xảy ra. Mục tiêu của việc nhìn lại là hiểu rõ hơn để làm tốt hơn chứ không phải giữ mãi cảm giác tiếc nuối.
Có những sai lầm phải trả giá khá nhỏ. Có những sai lầm mất nhiều thời gian tiền bạc hoặc cơ hội. Chính vì vậy những bài học tốt nhất thường là những bài học giúp mình giảm khả năng lặp lại cùng một kiểu sai trong tương lai.
Tag Học từ sai lầm tổng hợp những câu chuyện và bài viết về trải nghiệm chưa tốt cách nhìn lại nguyên nhân sửa cách làm ra quyết định và những bài học được hình thành sau khi tự mình đi qua một tình huống thực tế.
