Đo sáng

Độ sáng mô tả một bức ảnh hoặc vùng ảnh trông sáng hay tối như thế nào và cần phân biệt với phơi sáng lượng ánh sáng luminance cùng các thao tác chỉnh sáng khi chụp và hậu kỳ.
Tam giác phơi sáng là gì? Cách phối hợp khẩu độ, tốc độ màn trập và ISO khi chụp ảnh
Cùng một cảnh, có thể chọn nhiều tổ hợp khẩu độ, tốc độ màn trập và ISO để tạo ra những bức ảnh khác nhau. Cùng Mãnh Tử Nha tìm hiểu nguyên lý tam giác phơi sáng, cách bù stop, đo sáng, đọc histogram và lựa chọn thông số khi chụp cà phê, chân dung, chạy bộ, phong cảnh hay phơi sáng ban đêm.

Độ sáng trong nhiếp ảnh là gì? Phân biệt Brightness Exposure và Luminance

Độ sáng trong nhiếp ảnh thường được dùng để mô tả một bức ảnh hoặc một vùng trong ảnh trông sáng hay tối như thế nào.

Nghe khá đơn giản.

Nhưng khi bắt đầu học nhiếp ảnh mình sẽ gặp rất nhiều từ có vẻ giống nhau:

  • Brightness;
  • Exposure;
  • Luminance;
  • Lightness;
  • Exposure Compensation;
  • Highlights;
  • Shadows.

Chúng có liên quan.

Nhưng không phải một.

Brightness là gì?

Ở nghĩa chặt về thị giác, brightness liên quan tới cảm nhận rằng một vùng trông sáng nhiều hay ít.

Đây là một khái niệm liên quan tới cách mình nhìn thấy ánh sáng chứ không đơn giản là một con số camera ghi được.

Cùng một giá trị pixel nhưng cảm giác sáng tối vẫn có thể chịu ảnh hưởng bởi:

  • những vùng xung quanh;
  • contrast;
  • màn hình đang xem;
  • độ sáng môi trường;
  • tone mapping;
  • cách ảnh được xử lý.

Vì vậy khi nói:

Bức ảnh này hơi tối.

mình thường đang nói tới appearance của ảnh nhiều hơn là mô tả chính xác quá trình phơi sáng lúc chụp.

Độ sáng khác phơi sáng

Đây là distinction quan trọng nhất.

Exposure liên quan tới lượng ánh sáng được thu nhận trong quá trình chụp.

Brightness liên quan tới việc kết quả cuối trông sáng hay tối.

Khái niệm Câu hỏi chính
Exposure Ánh sáng được ghi nhận như thế nào trong lúc chụp?
Brightness Ảnh hoặc vùng ảnh hiện trông sáng hay tối?

Hai thứ thường có quan hệ rất mạnh.

Tăng exposure thường có thể làm kết quả sáng hơn.

Nhưng:

Ảnh sáng hơn không chứng minh exposure lúc chụp đã tăng.

Một ví dụ đơn giản

Mình chụp một file RAW.

Sau đó vào Lightroom và tăng:

Exposure +1 EV

Ảnh nhìn sáng hơn.

Nhưng lượng ánh sáng mà cảm biến đã thu nhận lúc bấm máy không thay đổi nữa.

Capture đã xảy ra rồi.

Phần mềm đang thay đổi cách dữ liệu đó được xử lý và hiển thị.

Brightness của kết quả thay đổi.
Capture exposure ban đầu thì không thể quay ngược thời gian để thay đổi.

Độ sáng cũng khác Luminance

Luminance là một đại lượng quang học có định nghĩa đo lường cụ thể.

Nó mô tả cường độ sáng theo một hướng trên một đơn vị diện tích chiếu.

Đơn vị thường gặp là:

candela trên mét vuông – cd/m².

Trong khi đó brightness ở nghĩa thị giác là:

cảm nhận một vùng trông sáng tới mức nào.

Vì vậy:

Luminance có thể đo.
Brightness là một thuộc tính của cảm nhận thị giác.

Hai khái niệm liên quan nhưng không nên dùng như synonym hoàn toàn.

Độ sáng của cảnh và độ sáng của ảnh cũng khác nhau

Cảnh ngoài đời có ánh sáng riêng.

Ảnh cuối cùng còn phụ thuộc vào:

  • Aperture;
  • Shutter Speed;
  • ISO;
  • metering;
  • picture profile;
  • RAW processing;
  • tone curve;
  • màn hình hiển thị.

Một cảnh rất tối vẫn có thể được xử lý thành một bức ảnh trông khá sáng.

Ngược lại một cảnh sáng vẫn có thể được photographer chủ động render tối.

Camera đo sáng không trực tiếp đo ý đồ của photographer

Camera có hệ thống metering để đánh giá ánh sáng và tính toán exposure.

Nhưng camera không biết:

  • mình muốn cảnh đêm trông tối đến đâu;
  • mình có muốn silhouette hay không;
  • khuôn mặt hay background quan trọng hơn;
  • mình muốn giữ highlight nào.

Đó là lý do camera có thể đưa ra exposure hợp lý về mặt thuật toán nhưng bức ảnh vẫn:

không sáng tối theo ý mình.

Bù trừ phơi sáng giúp thay đổi target brightness

Trong các chế độ Auto Exposure, photographer có thể sử dụng Exposure Compensation.

Ví dụ:

+1 EV → yêu cầu camera tạo kết quả sáng hơn.
-1 EV → yêu cầu camera tạo kết quả tối hơn.

Nhưng Exposure Compensation không phải một loại brightness slider bí mật.

Camera phải đạt target mới bằng cách điều chỉnh những thông số được phép thay đổi trong shooting mode hiện tại.

Có thể là:

  • Shutter Speed;
  • Aperture;
  • ISO;
  • hoặc sự kết hợp của chúng.

ISO và độ sáng

Tăng ISO thường khiến JPEG hoặc preview của ảnh sáng hơn nếu Aperture và Shutter Speed giữ nguyên.

Nhưng:

ISO không làm nhiều photon hơn tự nhiên đi tới cảm biến.

Aperture và thời gian phơi sáng mới trực tiếp quyết định lượng ánh sáng được thu nhận theo cách đó.

ISO liên quan tới cách hệ thống camera xử lý mức tín hiệu để tạo kết quả.

Độ sáng không phải cạnh thứ tư của tam giác phơi sáng

Tam giác phơi sáng thường gồm:

Aperture ↔ Shutter Speed ↔ ISO

Độ sáng là một trong những kết quả mà sự phối hợp các thiết lập này có thể ảnh hưởng.

Vì vậy không nên vẽ:

Aperture
Shutter
ISO
Brightness

rồi xem bốn thứ như bốn biến độc lập ngang hàng.

Ảnh sáng không có nghĩa exposure tốt

Một bức ảnh có thể rất sáng nhưng:

  • highlight bị clip;
  • subject bị mất chi tiết;
  • không còn mood của cảnh;
  • skin tone bị wash out.

Ngược lại một ảnh tối vẫn có thể hoàn toàn đúng ý đồ.

Ví dụ:

  • low-key portrait;
  • silhouette;
  • night photography;
  • sân khấu;
  • ảnh có mood tối.

Sáng hơn không đồng nghĩa tốt hơn.

Histogram giúp nhìn distribution của tonal values

Histogram cho thấy sự phân bố tonal values từ vùng tối tới vùng sáng.

Ở cách đọc thông thường:

Trái → tối hơn.
Phải → sáng hơn.

Histogram có thể giúp mình nhận biết:

  • shadow đang dồn mạnh;
  • highlight đang tiến gần clipping;
  • phân bố tone của toàn ảnh.

Nhưng không tồn tại một histogram đẹp duy nhất.

Histogram nằm giữa không phải luôn đúng

Một ảnh ban đêm có thể có rất nhiều dữ liệu phía trái.

Một ảnh tuyết có thể có nhiều dữ liệu phía phải.

Điều đó không tự động chứng minh exposure sai.

Histogram phải được đọc cùng nội dung bức ảnh.

Highlight và Shadow không đơn giản là sáng và tối

Trong xử lý ảnh, mình thường gặp:

  • Highlights;
  • Shadows;
  • Whites;
  • Blacks.

Những control này thường tác động lên những vùng tonal khác nhau.

Do đó muốn làm khuôn mặt sáng hơn chưa chắc cách tốt nhất là tăng brightness của cả ảnh.

Có thể cần điều chỉnh có chọn lọc hơn.

Contrast cũng ảnh hưởng cảm nhận độ sáng

Đặt một vùng xám cạnh vùng rất tối có thể khiến nó trông sáng hơn.

Đặt chính vùng đó cạnh vùng rất sáng có thể khiến nó trông tối hơn.

Đây là một ví dụ cho thấy:

Những gì mắt cảm nhận không chỉ phụ thuộc vào giá trị của một vùng đứng riêng.

Màn hình cũng ảnh hưởng cách mình đánh giá ảnh

Một lỗi rất thực tế:

Chỉnh ảnh trên màn hình quá sáng.

Mình thấy ảnh đẹp.

Sau đó mở trên màn hình khác:

Ảnh tối thui.

Brightness của display ảnh hưởng trực tiếp tới cảm nhận khi hậu kỳ.

Đó là lý do những workflow nghiêm túc còn quan tâm tới:

  • monitor calibration;
  • display luminance;
  • ambient light;
  • color management.

Độ sáng màn hình không thay đổi dữ liệu file ảnh

Đây cũng là distinction đáng nhớ.

Tăng brightness của màn hình:

ảnh trông sáng hơn với mình.

Nhưng file JPEG hoặc RAW không tự thay đổi.

Người khác mở file trên display khác vẫn có thể nhìn thấy kết quả khác.

Chỉnh sáng trong hậu kỳ có nhiều cách

Tùy phần mềm có thể có:

  • Exposure;
  • Brightness;
  • Whites;
  • Highlights;
  • Shadows;
  • Blacks;
  • Curves;
  • local adjustments.

Chúng không phải những slider đồng nghĩa.

Mỗi control có thể tác động tới tonal range theo cách khác nhau.

Tăng Exposure khác tăng Shadows

Nếu toàn ảnh thiếu sáng, mình có thể cân nhắc Exposure.

Nếu chỉ subject trong shadow bị tối nhưng highlight đã đủ sáng, tăng Exposure toàn ảnh có thể làm highlight quá mạnh.

Khi đó:

Shadows hoặc một local mask

có thể hợp lý hơn.

Đừng sửa một vùng bằng cách phá toàn bộ ảnh.

Local brightness rất quan trọng

Photographer không nhất thiết muốn mọi vùng sáng bằng nhau.

Ánh sáng thường được sử dụng để dẫn mắt.

Mình có thể muốn:

  • khuôn mặt sáng hơn background;
  • subject nổi khỏi môi trường;
  • góc ảnh tối hơn;
  • một vùng ánh sáng dẫn mắt tới điểm chính.

Vì vậy độ sáng còn là một phần của composition và visual hierarchy.

Brightness và Mood

Ảnh sáng thường có thể tạo cảm giác:

  • nhẹ;
  • sạch;
  • thoáng;
  • tươi.

Ảnh tối có thể tạo cảm giác:

  • trầm;
  • kịch tính;
  • bí ẩn;
  • tập trung.

Nhưng đây không phải những luật tâm lý tuyệt đối.

Ý nghĩa còn phụ thuộc màu sắc nội dung văn hóa và context của bức ảnh.

High-key và Low-key không đơn giản là ảnh sáng và ảnh tối

High-key thường sử dụng phần lớn tonal range sáng và tương phản theo phong cách nhất định.

Low-key sử dụng nhiều vùng tối và thường khai thác contrast ánh sáng mạnh hơn.

Nhưng:

High-key không phải ảnh overexposed.
Low-key không phải ảnh underexposed.

Đó là những lựa chọn lighting và tonal style có chủ đích.

Overexposure khác ảnh sáng

Một ảnh sáng chưa chắc overexposed.

Overexposure trở thành vấn đề khi lượng exposure vượt quá mức mong muốn và có thể dẫn tới mất chi tiết quan trọng ở vùng sáng.

Ví dụ ảnh tuyết có thể rất sáng nhưng vẫn giữ texture đầy đủ.

Đó chưa chắc là overexposure.

Underexposure khác ảnh tối

Tương tự:

Một ảnh tối chưa chắc underexposed.

Nếu photographer chủ động tạo low-key portrait và vẫn giữ đúng những chi tiết quan trọng thì darkness là ý đồ.

Underexposed là đánh giá về capture so với mục tiêu cần đạt.
Dark là mô tả appearance.

Đây là lý do từ “độ sáng” phải dùng cẩn thận

Khi viết bài kỹ thuật tôi sẽ cố tránh câu:

Tăng độ sáng lên một stop.

nếu chưa nói rõ mình đang tăng:

  • Exposure Compensation khi chụp;
  • ISO;
  • Exposure trong hậu kỳ;
  • luminance của display;
  • hay brightness của một vùng ảnh.

Một từ rất đời thường có thể che mất năm thao tác kỹ thuật hoàn toàn khác nhau.

Độ sáng trên Mãnh Tử Nha

Tôi muốn dùng tag này cho những bài mà brightness và tonal appearance thật sự là chủ đề chính.

Ví dụ:

  • Brightness khác Exposure thế nào;
  • đọc Histogram;
  • Highlight và Shadow;
  • High-key và Low-key;
  • độ sáng màn hình khi hậu kỳ;
  • Brightness và Contrast;
  • điều chỉnh độ sáng trong Lightroom.

Không nên gắn tag này cho mọi bài có nhắc tới ánh sáng.

Nếu chỉ nhớ một điều

Độ sáng mô tả bức ảnh trông sáng hay tối. Phơi sáng mô tả cách ánh sáng được ghi nhận lúc chụp. Hai thứ liên quan rất mạnh nhưng không phải một.

Tag Độ sáng tổng hợp các bài viết và kiến thức về Brightness Exposure Luminance Histogram Highlight Shadow Contrast tonal range và cách kiểm soát cảm nhận sáng tối khi chụp cũng như hậu kỳ ảnh.

Giới thiệu

Tìm kiếm Google

Tài trợ

Liên kết

Mạng thư viện
Quà tặng con gái và con trai
Dotgrid Planner 2023
Mua hàng tại amazone
Bàn phím cơ