Histogram

Histogram là biểu đồ thể hiện sự phân bố các mức sáng tối trong ảnh giúp photographer quan sát shadows midtones highlights clipping và kiểm tra exposure khi chụp cũng như hậu kỳ.
Tam giác phơi sáng là gì? Cách phối hợp khẩu độ, tốc độ màn trập và ISO khi chụp ảnh
Cùng một cảnh, có thể chọn nhiều tổ hợp khẩu độ, tốc độ màn trập và ISO để tạo ra những bức ảnh khác nhau. Cùng Mãnh Tử Nha tìm hiểu nguyên lý tam giác phơi sáng, cách bù stop, đo sáng, đọc histogram và lựa chọn thông số khi chụp cà phê, chân dung, chạy bộ, phong cảnh hay phơi sáng ban đêm.

Histogram trong nhiếp ảnh là gì? Cách đọc vùng tối vùng sáng và clipping

Histogram trong nhiếp ảnh là biểu đồ thể hiện cách các mức tonal value từ tối tới sáng được phân bố trong một hình ảnh.

Cách đọc cơ bản:

  • bên trái biểu đồ là những vùng tối;
  • phần giữa là các midtone;
  • bên phải là những vùng sáng;
  • độ cao của biểu đồ cho biết có nhiều hay ít pixel nằm ở mức tonal value tương ứng.

Nhìn Histogram mình có thể hiểu thêm ảnh đang có nhiều vùng tối hay sáng, tonal range phân bố thế nào và liệu một số vùng có nguy cơ bị clipping hay không.

Nhưng:

Histogram không chấm điểm bức ảnh.
Nó chỉ mô tả dữ liệu tonal của bức ảnh.

Histogram đọc từ trái sang phải

Có thể hình dung Histogram như một trục:

Đen ← Shadows ← Midtones → Highlights → Trắng

Một ảnh có rất nhiều vùng tối thường tạo nhiều dữ liệu về phía trái.

Một ảnh nhiều vùng sáng thường có dữ liệu tập trung về phía phải.

Một ảnh có tonal range rộng có thể trải dữ liệu qua phần lớn biểu đồ.

Không có trường hợp nào trong ba trường hợp trên tự động là đúng hoặc sai.

Chiều cao Histogram có nghĩa gì?

Trục ngang nói pixel đang nằm ở mức sáng tối nào.

Trục dọc cho biết có bao nhiêu pixel xuất hiện quanh mức đó.

Ví dụ một peak rất cao ở vùng tối có thể đơn giản vì bức ảnh chứa rất nhiều pixel tối.

Nó không có nghĩa vùng tối đó “quá tối” chỉ vì peak cao.

Chiều cao nói về số lượng pixel.
Vị trí nói về tonal value.

Một Histogram lệch trái có phải ảnh thiếu sáng?

Không nhất thiết.

Ví dụ một bức ảnh:

  • chụp ban đêm;
  • low-key portrait;
  • sân khấu với background đen;
  • silhouette;
  • khung cảnh tối có chủ ý

hoàn toàn có thể có phần lớn Histogram nằm về phía trái.

Nếu đó đúng là tonal distribution mà photographer muốn thì Histogram đang mô tả đúng bức ảnh.

Lệch trái không đồng nghĩa underexposed.

Histogram lệch phải cũng chưa chắc overexposed

Ảnh:

  • tuyết;
  • bãi cát sáng;
  • high-key portrait;
  • background trắng;
  • cảnh có nhiều highlight

có thể tự nhiên có Histogram thiên về bên phải.

Điều cần quan tâm hơn là:

Những vùng sáng quan trọng có mất dữ liệu hay chưa?

Đó mới dẫn mình tới khái niệm clipping.

Clipping là gì?

Clipping xảy ra khi một số tonal value chạm tới giới hạn mà hệ thống có thể biểu diễn và chi tiết tonal ở phần vượt giới hạn không còn được phân biệt.

Có hai dạng thường được quan tâm:

  • Shadow clipping: vùng tối bị đẩy tới mức đen mà chi tiết không còn phân biệt được;
  • Highlight clipping: vùng sáng đạt tới giới hạn tối đa và chi tiết highlight bị mất.

Trên Histogram, clipping thường được quan sát ở hai mép của biểu đồ.

Chạm mép không phải lúc nào cũng là thảm họa

Đây là nuance rất quan trọng.

Một bức ảnh có thể hoàn toàn hợp lý khi có một số pixel đen tuyệt đối.

Ví dụ:

  • background đen;
  • bóng sâu không cần chi tiết;
  • silhouette.

Tương tự, một vài highlight có thể được chấp nhận bị clipping:

  • mặt trời;
  • đèn điện;
  • specular highlight;
  • ánh sáng phản xạ rất mạnh.

Câu hỏi tốt hơn không phải:

Histogram có chạm mép không?

Mà là:

Phần bị clipping có phải phần mình cần giữ chi tiết không?

Highlight clipping thường đáng chú ý hơn

Trong nhiều workflow RAW, shadow tối đôi khi còn có thể nâng lên một mức nhất định trong hậu kỳ.

Nhưng nếu highlight đã thực sự bị clip ở dữ liệu cần thiết thì chi tiết đó có thể không còn để khôi phục.

Vì vậy khi cảnh có dynamic range lớn, photographer thường đặc biệt quan tâm tới vùng highlight quan trọng.

Tuy nhiên:

Không phải cứ Histogram còn cách mép phải một khoảng mới là exposure tốt.

Nếu làm vậy máy móc, mình có thể underexpose những cảnh không cần thiết.

Histogram không cho biết phần nào của ảnh đang sáng

Một hạn chế rất cơ bản:

Histogram tổng thể chỉ cho biết có bao nhiêu pixel nằm ở mỗi tonal value.

Nó không nói:

Những pixel đó nằm ở đâu trong bức ảnh.

Ví dụ Histogram cho thấy rất nhiều highlight.

Nhưng đó có thể là:

  • bầu trời;
  • khuôn mặt;
  • áo trắng;
  • mặt trời;
  • hay background.

Do đó vẫn phải nhìn ảnh cùng Histogram.

Đừng đọc Histogram mà quên bức ảnh

Đây có lẽ là lỗi người mới dễ mắc nhất.

Histogram là công cụ hỗ trợ.

Nó không thay thế câu hỏi:

Tôi muốn bức ảnh này trông như thế nào?

Nếu mood cần tối thì không cần cố kéo Histogram vào giữa chỉ vì một tutorial nói ảnh chuẩn phải như vậy.

Không tồn tại Histogram hình quả chuông chuẩn

Đôi khi người mới nhìn thấy một Histogram phân bố đều và nghĩ:

Đây chắc là Histogram hoàn hảo.

Không.

Hình dạng Histogram phụ thuộc chính nội dung ảnh.

Một tấm hình con mèo đen trên background đen không thể có cùng Histogram với một vận động viên mặc áo trắng chạy trên bãi biển giữa trưa.

Và cũng không nên.

Histogram đúng là Histogram phù hợp với hình ảnh mình đang tạo.

Histogram khác Light Meter

Hai công cụ liên quan tới exposure nhưng hoạt động ở hai thời điểm khác nhau.

Công cụ Nó đang nhìn gì?
Light Meter Đánh giá ánh sáng của cảnh để hỗ trợ tính exposure
Histogram Phân tích tonal distribution của hình ảnh hoặc preview đã được tạo

Có thể nhớ đơn giản:

Meter giúp mình quyết định trước hoặc trong lúc chụp.
Histogram giúp mình kiểm tra kết quả tonal.

Histogram và Exposure

Histogram rất hữu ích khi kiểm tra exposure.

Ví dụ nếu một cảnh bình thường nhưng toàn bộ dữ liệu bị dồn sát trái, mình có thể xem lại liệu ảnh có đang thiếu exposure so với ý đồ hay không.

Nếu vùng highlight quan trọng dồn mạnh tới mép phải, cần kiểm tra clipping.

Nhưng Histogram không tự biết exposure mình muốn là gì.

Nó mô tả kết quả.
Photographer diễn giải kết quả.

Histogram và Exposure Compensation

Trong Aperture Priority hoặc các chế độ Auto Exposure, Histogram có thể giúp mình quyết định có cần bù trừ phơi sáng hay không.

Ví dụ:

Ảnh đang tối hơn ý đồ.
Histogram cũng cho thấy tonal values nằm thấp hơn mong muốn.

Mình có thể thử:

+ Exposure Compensation.

Chụp lại rồi kiểm tra Histogram.

Nếu highlight bắt đầu clip ở vùng quan trọng thì giảm lại.

Histogram và ISO

Nếu Aperture và Shutter Speed đã được chọn theo ý đồ, thay đổi ISO có thể làm tonal distribution của JPEG hoặc preview dịch chuyển.

Nhưng điều đó không biến Histogram thành công cụ đo ISO.

Histogram cho thấy kết quả tonal của ảnh.

ISO chỉ là một trong những thiết lập ảnh hưởng tới kết quả đó.

Histogram và Dynamic Range

Khi cảnh chứa chênh lệch rất lớn giữa vùng tối nhất và sáng nhất, Histogram có thể trải rộng tới cả hai phía.

Nếu tonal range của cảnh vượt khả năng ghi nhận của camera trong một exposure, mình có thể đối diện lựa chọn:

  • giữ highlight và để shadow tối hơn;
  • giữ shadow và chấp nhận highlight mất chi tiết;
  • thay đổi ánh sáng;
  • dùng fill flash;
  • bracket exposure;
  • HDR;
  • hoặc chấp nhận clipping có chủ ý.

Histogram giúp nhìn thấy bài toán. Nó không tự quyết định đáp án.

Luminance Histogram là gì?

Một dạng Histogram phổ biến biểu diễn độ sáng tổng hợp của hình ảnh.

Camera hoặc phần mềm có thể hiển thị một biểu đồ tonal từ tối tới sáng để giúp mình đánh giá distribution tổng thể.

Tuy nhiên chỉ nhìn luminance histogram có thể bỏ sót một vấn đề khác:

Một channel màu riêng có thể bị clipping trước khi tổng thể trông có vẻ bị clip.

RGB Histogram

Nhiều camera và phần mềm có thể hiển thị riêng các channel:

  • Red;
  • Green;
  • Blue.

Điều này đặc biệt hữu ích khi một màu chiếm ưu thế mạnh.

Ví dụ chụp:

  • hoa đỏ;
  • đèn sân khấu màu;
  • hoàng hôn;
  • neon;
  • subject có màu bão hòa mạnh.

Một channel có thể chạm giới hạn dù Histogram tổng thể chưa làm mình chú ý.

Channel clipping có thể làm mất chi tiết màu

Ví dụ một bông hoa đỏ rất sáng.

Nếu Red channel bị clip, các mức đỏ khác nhau có thể bị đẩy về cùng một giá trị cực đại.

Kết quả:

Màu vẫn đỏ.

Nhưng texture và variation trong vùng đỏ có thể giảm hoặc mất.

Đây là lý do RGB Histogram có ích hơn một Histogram tổng thể trong một số cảnh.

White Balance có thể ảnh hưởng Histogram hiển thị

Histogram mà camera hoặc phần mềm hiển thị là sản phẩm của một quá trình xử lý hình ảnh nhất định.

Các thiết lập như:

  • White Balance;
  • Picture Style hoặc Picture Control;
  • contrast;
  • tone curve;
  • color processing

có thể ảnh hưởng tới preview và cách tonal values được trình bày.

Điểm này đặc biệt đáng nhớ nếu mình chụp RAW.

Histogram trên camera và RAW không nhất thiết giống hoàn toàn

Đây là một nuance rất quan trọng với photographer chụp RAW.

Camera phải tạo một hình ảnh preview để hiển thị trên màn hình.

Preview đó chịu ảnh hưởng của processing trong camera.

Trong khi RAW giữ dữ liệu linh hoạt hơn để phần mềm xử lý sau.

Do đó:

Histogram trên camera nên được xem như một guide rất hữu ích chứ không phải phép đo tuyệt đối toàn bộ khả năng phục hồi của file RAW.

Ngay cả tài liệu camera cũng lưu ý Histogram trên máy có thể khác Histogram được hiển thị trong phần mềm xử lý hình ảnh.

Đừng vì vậy bỏ qua Histogram trên camera

Việc Histogram không phải raw-data analyzer hoàn hảo không làm nó vô dụng.

Ngược lại, nó vẫn cực kỳ hữu ích để:

  • phát hiện exposure sai lớn;
  • theo dõi highlight;
  • so sánh các frame;
  • điều chỉnh exposure nhanh tại hiện trường;
  • không phụ thuộc hoàn toàn vào độ sáng màn hình LCD.

Công cụ có giới hạn vẫn có thể là công cụ tốt nếu mình hiểu giới hạn đó.

Màn hình camera có thể đánh lừa cảm giác sáng tối

Đứng ngoài trời nắng, màn hình có thể trông rất tối.

Trong phòng tối, cùng màn hình có thể trông rất sáng.

Nếu chỉ dùng mắt nhìn LCD để đánh giá exposure, môi trường xung quanh có thể ảnh hưởng cảm nhận.

Histogram cung cấp thêm một nguồn thông tin ổn định hơn về tonal distribution.

Highlight Warning hay Blinkies

Nhiều camera có chức năng cảnh báo highlight clipping.

Những vùng vượt threshold có thể nhấp nháy khi playback nên thường được gọi vui là:

Blinkies.

Histogram cho biết tonal distribution toàn ảnh.

Blinkies cho biết:

Vùng nào trên ảnh đang bị cảnh báo.

Hai công cụ dùng cùng nhau rất hữu ích.

Zebra khác Histogram

Trong Live View hoặc video, nhiều camera có Zebra để đánh dấu những vùng brightness vượt một threshold đã thiết lập.

Histogram:

cho distribution tổng thể.

Zebra:

cho vị trí cụ thể của vùng đạt threshold.

Vì vậy chúng bổ sung nhau.

Histogram trong Lightroom

Trong Lightroom, Histogram không chỉ để xem.

Nó phản ánh sự phân bố tonal của ảnh đang được chỉnh sửa.

Khi thay đổi:

  • Exposure;
  • Highlights;
  • Shadows;
  • Whites;
  • Blacks;
  • tone curve

Histogram cũng thay đổi theo.

Nhờ vậy mình có thể quan sát tác động của chỉnh sửa lên tonal range.

Lightroom còn hiển thị clipping

Lightroom có thể cảnh báo:

  • shadow clipping;
  • highlight clipping.

Đây là cách rất tiện để xác định vùng ảnh đang bị đẩy tới giới hạn khi hậu kỳ.

Nhưng:

Đừng chỉnh ảnh chỉ để làm mất toàn bộ cảnh báo clipping.

Một vài vùng clipped có thể hoàn toàn chấp nhận được tùy nội dung.

Histogram thay đổi khi Crop

Nếu crop một vùng khỏi ảnh, số pixel và tonal distribution của ảnh cuối thay đổi.

Histogram tương ứng cũng có thể thay đổi.

Điều này nhắc mình rằng Histogram không phải đặc điểm bất biến của cảnh.

Nó mô tả:

hình ảnh đang được xem hoặc xử lý ở trạng thái hiện tại.

Histogram không nói ảnh có đẹp không

Một Histogram có thể rất cân bằng nhưng ảnh:

  • out focus;
  • composition kém;
  • moment không đẹp;
  • subject không thú vị.

Ngược lại một tấm ảnh tuyệt vời có thể có Histogram dồn mạnh về một phía.

Histogram đánh giá tonal data. Không đánh giá nhiếp ảnh.

Histogram cũng không thay thế mắt

Đừng đi từ cực:

Tôi chỉ nhìn LCD.

sang cực khác:

Tôi chỉ nhìn Histogram.

Tốt hơn là kết hợp:

  • hình ảnh;
  • Histogram;
  • highlight warning;
  • metering;
  • ý đồ của photographer.

Histogram khi chụp phong cảnh

Phong cảnh thường có dynamic range rộng.

Histogram giúp mình kiểm tra:

  • bầu trời có đang clip không;
  • shadow còn dữ liệu không;
  • cảnh có vượt dynamic range của một exposure hay không.

Nếu cả hai đầu đều gặp vấn đề, có thể cân nhắc:

  • exposure bracketing;
  • HDR;
  • graduated filter;
  • chờ ánh sáng phù hợp hơn;
  • hoặc quyết định phần nào được phép mất chi tiết.

Histogram khi chụp chân dung

Với portrait, Histogram toàn ảnh có thể bị background chi phối rất mạnh.

Ví dụ người đứng trước background trắng sẽ tạo rất nhiều tonal value bên phải.

Điều đó chưa chắc khuôn mặt bị overexposed.

Vì vậy cần kết hợp:

  • ảnh preview;
  • RGB Histogram nếu cần;
  • highlight warning;
  • đánh giá vùng da quan trọng.

Histogram khi chụp sân khấu

Sân khấu là ví dụ rất hay về Histogram lệch trái nhưng hoàn toàn bình thường.

Background có thể gần như đen.

Subject nằm dưới spotlight nhỏ.

Histogram vì vậy chứa rất nhiều pixel tối.

Nếu cố làm biểu đồ trải đều ra giữa, spotlight trên khuôn mặt có thể bị cháy.

Hãy expose cho subject cần giữ. Không phải expose cho hình dạng Histogram đẹp.

Histogram khi chụp tuyết

Tuyết sáng thường tạo nhiều tonal value bên phải.

Nếu Histogram nằm giữa chỉ để “an toàn”, tuyết có thể trông xám và tối hơn ý đồ.

Mục tiêu là:

đưa vùng sáng tới nơi phù hợp mà vẫn kiểm soát những highlight cần giữ.

Histogram và ETTR

Trong nhiếp ảnh RAW có một kỹ thuật thường được gọi là Expose To The Right hay ETTR.

Ý tưởng khái quát là tăng exposure để đưa dữ liệu tonal sang phải nhiều hơn mà không clip những highlight cần giữ, nhằm thu được nhiều signal hơn trong điều kiện phù hợp.

Nhưng:

  • ETTR không phải cứ đẩy Histogram sát phải trong mọi ảnh;
  • không nên hy sinh shutter hoặc aperture sáng tạo chỉ để ETTR;
  • không nên clip highlight quan trọng;
  • không phải workflow nào cũng cần kỹ thuật này.

ETTR là chiến lược kỹ thuật. Không phải luật exposure.

Histogram và ảnh JPEG

Với JPEG, processing của camera đã được áp dụng trực tiếp vào file.

Contrast.

Picture Style.

White Balance.

Tone curve.

đều có thể ảnh hưởng mạnh hơn tới kết quả cuối.

Do đó Histogram của JPEG phản ánh khá trực tiếp hình ảnh đã được xử lý đó.

Histogram và ảnh RAW

Với RAW, mình có khả năng điều chỉnh processing rộng hơn sau khi chụp.

Histogram trong Lightroom có thể thay đổi rất nhiều khi:

  • đổi profile;
  • đổi White Balance;
  • tăng giảm Exposure;
  • chỉnh tone;
  • recover highlights;
  • nâng shadows.

Đây không phải mâu thuẫn.

Histogram đang mô tả phiên bản hình ảnh hiện tại mà phần mềm đang render.

Cách tập đọc Histogram

Tôi thấy cách học nhanh nhất không phải thuộc hình biểu đồ.

Hãy tự chụp.

  1. Chọn một cảnh cố định.
  2. Chụp một ảnh ở exposure camera đề xuất.
  3. Chụp thêm -2 EV.
  4. Chụp thêm -1 EV.
  5. Chụp +1 EV.
  6. Chụp +2 EV.
  7. So sánh ảnh và Histogram của từng frame.

Sau đó thử lại với:

  • cảnh tối;
  • cảnh tuyết hoặc background trắng;
  • subject ngược sáng;
  • cảnh có dynamic range cao.

Mình sẽ nhanh chóng nhận ra:

Không có một Histogram đúng. Chỉ có Histogram đang mô tả bức ảnh nào.

Một checklist rất ngắn khi nhìn Histogram

  1. Ảnh này vốn nên sáng hay tối?
  2. Dữ liệu tập trung ở đâu?
  3. Có vùng nào chạm mép trái hoặc phải không?
  4. Nếu có clipping thì đó là vùng nào?
  5. Vùng đó có quan trọng không?
  6. RGB channel có vấn đề riêng không?
  7. Exposure hiện tại có đúng với ý đồ không?

Đừng bắt đầu bằng câu:

Histogram có đẹp không?

Nếu chỉ nhớ một điều

Histogram không nói bức ảnh đúng hay sai. Nó cho mình biết các mức tối sáng đang được phân bố thế nào để mình tự quyết định kết quả đó có phù hợp với bức ảnh hay không.

Tag Histogram tổng hợp các bài viết và kiến thức về cách đọc Histogram shadows midtones highlights RGB Histogram clipping Dynamic Range exposure và cách sử dụng Histogram khi chụp cũng như hậu kỳ ảnh.

Giới thiệu

Tìm kiếm Google

Tài trợ

Liên kết

Mạng thư viện
Quà tặng con gái và con trai
Dotgrid Planner 2023
Mua hàng tại amazone
Bàn phím cơ